Baten van vrije beroepen, ambten, posten of andere winstgevende bezigheden

Wie valt er onder de toepassing van de baten van vrije beroepen, ambten, posten of andere winstgevende bezigheden? En wat moeten deze zelfstandigen aangeven in hun aangifte in de personenbelasting?

De belastingplichtigen die in dit vak hun beroepsinkomsten moeten aangeven, worden in het opschrift van het vak vermeld.  Het zijn zelfstandigen en hun activiteit is meestal van intellectuele aard.  De ‘andere winstgevende bezigheden’ zijn dat niet altijd.  Als deze beroepsinkomsten krijgen de specifieke naam ‘baten’.  Alvorens dit vak te overlopen, geven we iets meer uitleg over de baten en de betrokken beroepen.

Bedoelde belastingplichtigen

• Beoefenaars van vrije beroepen
  Zij die in het kader van een zelfstandige beroepswerkzaamheid daden van intellectuele aard stellen, zelfs als die werkzaamheid maar in bijberoep uitgeoefend wordt.
  Bv. Advocaten, geneesheren, tandartsen, verplegers, vroedvrouwen, kinesisten, accountants, belastingconsulenten, kunstenaars …
• Beoefenaars van ambten of posten
  Bv. Notarissen, gerechtsdeurwaarders, gemeenteraadsleden, provincieraadsleden, leden van het OCMW, parlementairen.
• Beoefenaars van winstgevende bezigheden
  Winstgevende bezigheid : reeks terugkerende verrichtingen die een doorlopende bedrijvigheid vormen en plaatsvinden in het kader van een beroepsactiviteit

Belastbare inkomsten

De belastbare bestanddelen, de aftrekbare uitgaven en het vrijgestelde gedeelte komen grotendeels overeen met het taxatieregime van winsten.  Enige aandacht nog m.b.t. volgende punten.

Belastbaar tijdperk

In tegenstelling tot de winsten, wordt het belastbare tijdperk van baten bepaald volgens het kasstelsel (inning van de vorderingen).

Belastbare baten

Opsomming :

• de ontvangen honoraria
• de genoten voordelen van alle aard
• de meerwaarden, op de beroepsmatige aangewende activa gerealiseerd
• de ontvangen vergoedingen

Principiële belastbaarheid :

In principe zijn alle ontvangsten, inclusief de geïnde voorschotten en de terugbetaalde kosten belastbaar.

Uitzonderingen :

• Bedragen die een advocaat voor rekening van derden ontvangt (derdegelden)
• Volgende vergoedingen door parlementairen ontvangen (kilometervergoeding, in het raam van het mandaat gedane kosten)

Gezamenlijke belastbaarheid / Afzonderlijke belastbaarheid :

De ontvangsten zijn in wezen allemaal gezamenlijk belastbaar.

Uitzonderingen :

• de achterstallige erelonen

  In tegenstelling tot de achterstallige bezoldigingen en pensioenen, worden achterstallige baten belast tegen de gemiddelde aanslagvoet van het jaar zelf.

  Om deze afzonderlijke belastbaarheid te kunnen genieten, moeten de erelonen :
  - betrekking hebben op prestaties die over meer dan 12 maanden geleverd worden, EN
  - door toedoen van de overheid niet in het jaar van de prestaties betaald worden, doch in éénmaal (en niet met schijven) vergoed worden.

  Deze erelonen worden dan pro rata temporis in 2 delen gesplist :
  - het deel dat overeenkomstig de prestaties van de laatste 12 maanden betaald is en dat met de andere inkomsten van het jaar gezamenlijk belast wordt
  - het saldo dat een vergoeding van de prestaties over 12 maanden overtreft en voor afzonderlijke belastbaarheid in aanmerking komt.

• de compensatievergoedingen welke net als bij de winsten in zekere mate afzonderlijk belastbaar zijn tegen 16,5% of 33%
• de gerealiseerde meerwaarden in geval de betreffende activa meer dan 5 jaar beroepsmatig aangewend werden en de belastingplichtige niet voor gespreide taxatie kiest.

Beperkte boekhoudkundige verplichtingen

De boekhoudkundige verplichtingen van beoefenaars van vrije beroepen, ambten en posten, beperken zich tot :

• het uitreiken van ontvangstbewijzen
• het houden van een dagboek voor ontvangsten en uitgaven

Gevolgen met de beperkte boekhoudkundige verplichtingen :

• Inzake meerwaarden zijn enkel de verwezenlijkte meerwaarden belastbaar ; van een mogelijke belasting van herwaarderingsmeerwaarden is geen sprake.
• Het vrijgestelde gedeelte van het beroepsinkomen beperkt zich tot de vrijstelling voor bijkomend personeel en de investeringsaftrek.  Terzake dienen dezelfde regels als inzake winst nageleefd te worden.

Aftrekbare beroepskosten

De belastingplichtige heeft de mogelijkheid te kiezen tussen :

• de aftrek van zijn bewezen beroepskosten
• de forfaitaire aftrek volgens de barema’s (dezelfde wijze als het forfait van werknemers) met een maximum van € 3.670 (aanslagjaar 2012).