Word zelfstandige

Het is een boeiende uitdaging om voor jezelf te beginnen, maar de weg er naar toe gaat niet altijd over rozen.

Let wel: je wordt niet zomaar een zelfstandige omdat je al lang stempelt of omdat de overheid je geld toesteekt om een eigen zaak te beginnen. Neen, je neemt die grote stap omdat je er een passie voor hebt of een hele grote ambitie.

10 stappen

Ben je klaar voor het grote avontuur? Volg onze tien stappen.

1. Kies de juiste formule

Als zelfstandige moet je een keuze maken of je begint als natuurlijk persoon (bijvoorbeeld eenmanszaak) of als vennootschap. Die keuze heeft belangrijke wettelijke gevolgen.

Wil je het liefst met meerdere personen iets beginnen, dan richt je best een vennootschap op (bvba, nv, cv). Daarmee heb je een aantal voordelen ten opzichte van een vereniging: zo is je bedrijf een juridische persoonlijkheid en dus kun je makkelijker slechte betalers aanpakken.

Als je er voor kiest om als natuurlijk persoon te beginnen dan ben je aansprakelijk voor al je persoonlijke goederen. Dat wil zeggen: als het bedrijf failliet gaat, zullen niet alleen de eigendommen van de zaak, maar ook je privébezittingen verkocht worden om de schulden te betalen. Dat risico loop je niet als je een vennootschap begint.

2. Ga je wettelijke bevoegdheden na

Je kunt niet zomaar een commerciële activiteit beginnen. Er zijn een aantal zaken waar je over moet beschikken :

  • Kennis van bedrijfsbeheer: sinds 1999 moet je aantonen dat je over een minimum aan kennis beschikt om een bedrijf te leiden.
  • Toegang tot het beroep: voor een dertigtal beroepen moet je je ondernemingsvaardig-heden kunnen bewijzen via een diploma of een stage
  • Erkenning of licenties: voor het openen van bijvoorbeeld een crèche of het oprichten van een transportbedrijf is een toelating vereist. Dat geldt ook voor handelaars.
  • Een milieuvergunning is soms verplicht om bepaalde bedrijven te kunnen beginnen.

3. Stel je 'businessplan' op

Een goed idee is nog geen garantie op succes. Veel hangt af van de manier waarop je een analyse hebt gemaakt van de mogelijkheden van je bedrijf. Dit gebeurt met behulp van een:

  • Marktstudie naar de haalbaarheid van het product of de dienst die je wilt gaan leveren. Stel vragen als: Hoeveel potentiële klanten zijn er? Wie zijn mijn concurrenten?
  • Financieel plan. Je moet dat vooral realistisch houden, overroep de post 'verwachte inkomsten' niet. Maak een schatting van de verwachte inkomsten en uitgaven over een periode van twee jaar. Aarzel niet om een boekhouder om hulp te vragen.

4. Ga op zoek naar geld

Het maakt niet uit wat voor bedrijf je wilt beginnen, geld heb je er altijd voor nodig. Er zijn twee pistes om aan geld te komen

  • Het participatiefonds. Deze openbare instelling verschaft leningen met als doel zelfstandigen te ondersteunen, ongeacht of het nu gaat om werkzoekenden of jongeren die een eigen zaak willen starten. Over het algemeen moet je altijd één vierde van het gewenste bedrag zelf inbrengen.
  • De bank. Die vraagt meestal een persoonlijke inbreng van 10 tot 30 procent, voordat ze een lening toestaat. En die goedkeuring komt er ook meestal pas nadat ze je dossier, inclusief het businessplan, grondig hebben doorgelicht.

5. Ga naar de bank

Als je de financiering rond hebt, is het goed om een bankrekening te openen die uitsluitend gebruikt wordt voor je bedrijf. Zo voorkom je verwarring:

Je privé en zakelijke uitgaven kunnen nooit door elkaar gaan lopen. Zo heb je altijd een goed overzicht van hoe je bedrijf er voor staat. Daarnaast voorkom je dat de belastingcontroleur die je bedrijf onder de loep neemt, ook te weten komt hoe je er privé qua financiën voor staat.

6. Word een nummer bij de KBO

Iedere onderneming - en de zelfstandige is er in feite één - moet zich inschrijven bij de Kruispuntbank van Ondernemingen en een ondernemingsnummer aanvragen. Heb je een vennootschap dan krijg je dat nummer van de Griffie van de Rechtbank van Koophandel. Met een eenmanszaak moet je langs bij een erkend ondernemingsloket. Die controleren of je beschikt over voldoende kennis om een eigen zaak te runnen.

7. Onderwerp je aan de BTW-plicht

Hoewel sommige beroepen (advocaten, gerechtsdeurwaarders, medische beroepen, journalisten) een vrijstelling hebben, zijn de meeste zelfstandigen verplicht btw te betalen. Door zich bij de btw in te schrijven moet je vantevoren het belastingstelsel kiezen. Dat zijn :

  • Het normale stelsel: zonder toegangsvoorwaarde
  • De forfaitaire regeling: Sommige sectoren, zoals voeding en boekhandels, mogen het omzetcijfer zelf vaststellen zonder te beschikken over genoeg bewijsstukken, zoals facturen.
  • Het regime van de vrijstelling. Voor kleinere ondernemingen met een omzet lager dan 5.580 euro (exclusief btw). De btw mag in deze regeling niet gefactureerd of gerecupereerd worden.

8. Sluit je aan bij een sociale kas

Binnen de 30 nadat je als zelfstandige bent begonnen, moet je u inschrijven bij een sociale verzekeringskas. De zelfstandige moet zelf elk trimester zijn sociale bijdragen overmaken aan de kas waar je bent aangesloten. Zit je wat krap bij kas? De kas geeft in bepaalde gevallen uitstel, vermindering of zelfs vrijstelling.

9. Informeer het ziekenfonds

Als je zelfstandige bent geworden, moet je ziekenfonds dat weten. Het goede nieuws is dat je de 'kleine risico's' (doktersbezoeken, rekening medicijnen) kunt verzekeren. De sociale bijdragen zullen wel licht stijgen, maar je krijgt nu wel dezelfde behandeling als werknemers.

10. Controleer je verzekeringen

Afhankelijk van wat je gaat doen als zelfstandige, zijn bepaalde verzekeringen verplicht of aan te bevelen: bijvoorbeeld om je inkomen te waarborgen, als je om de een of andere reden zelf niet kunt werken. En vanaf het eerste jaar is het aan te raden om als zelfstandige een vrij aanvullend pensioen af te sluiten.